Home
आयोग

आयोग

युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोगको उद्देश्य

 

शिक्षा, विज्ञान र संस्कृतिको माध्यमद्वारा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको घोषणा पत्रमा उल्लेखित उद्देश्य अनुरूप युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोगको उद्देश्य निम्न अनुसार छन्:

  • शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको माध्यमद्वारा नेपाली जनताको आर्थिक, सामाजिक एवम् बौद्धिक विकास गर्ने ।
  • शिक्षा, संस्कृति, विज्ञान, आमसञ्चार तथा सामाजिक क्षेत्रमा अध्ययन अनुसन्धान, तालिम, गोष्ठी, सभा, सम्मेलन आदि गर्ने, गराउने ।
  • आफ्नो देशको गौरवमय संस्कृतिको वैभवलाई विश्वका अन्य राष्ट्रहरूमा स्रोत साधनले भ्याएसम्म परिचित गर्ने, गराउने ।
  • युनेस्कोको उद्देश्य एवम् कार्यक्रमहरूको प्रचार प्रसार गरी सर्वसाधारण जनता समक्ष पुर्याउने ।
  • अन्तर्राष्ट्रिय एवम् क्षेत्रीयस्तरमा युनेस्कोबाट सञ्चालित कार्यक्रममा सघाउ पुर्याउने ।
  • युनेस्कोको सहयोगमा सञ्चालित राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय विकास आयोजना एवम् कार्यक्रमहरूको कार्यान्वयनमा सहयोग पुर्याउने ।
क) शिक्षा मन्त्री – अध्यक्ष
ख) शिक्षा राज्य मन्त्री वा सहायक मन्त्री – उपाध्यक्ष
ग) शिक्षा सचिव – महासचिव
घ) विश्वविद्यालयका उपकुलपतिहरुमध्येबाट शिक्षा मन्त्रालयद्वारा मनोनित दुइजना – सदस्य
ङ) परराष्ट्र मन्त्रालयको रा.प. प्रथम श्रेणीको अधिकृत प्रतिनिधि – सदस्य
च) विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको रा.प.प्रथम श्रेणीको अधिकृत प्रतिनिधि
– सदस्य
छ) संस्कृति,पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको रा.प.प्रथम श्रेणीको अधिकृत प्रतिनिधि
– सदस्य
ज) कानुन,न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयको रा.प. प्रथम श्रेणीको अधिकृत प्रतिनिधि – सदस्य
झ) अर्थ मन्त्रालयको रा.प.प्रथम श्रेणीको अधिकृत प्रतिनिधि – सदस्य
ञ) विभिन्न संघ,संस्थाका प्रमुखहरुमध्येबाट शिक्षा मन्त्रालयद्वारा मनोनित बढीमा चार जना – सदस्य
ट) शिक्षाविद्हरुमध्येबाट शिक्षा मन्त्रालयद्वारा मनोनित बढीमा पाँच जना – सदस्य
ठ) विषय समितिका पदाधिकारीहरु – सदस्य
ढ) युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोगका सहायक महासचिव – सदस्य सचिव

युनेस्को पेरिसको विधानबाट समेत निर्देशित रहेको युनेस्कोका निमित्ता नेपाल राष्ट्रिय आयोगको विधानले आयोगको संरचनालाई युनेस्को पेरिसको संरचनासँग मिल्दो किसिमले अंगिकार गरेको छ । आफ्नो विधान, युनेस्को पेरिसका कार्यक्रम तथा नेपाल सरकार विशेष गरी शिक्षा मन्त्रालयसँगको समन्वय एवम् निकटतामा रहेर यसले विभिन्न कार्यहरू गर्दछ । आयोगका प्रमुख कार्यहरू निम्न अनुसार रहेको छ:

  • शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको माध्यमद्वारा नेपाली जनताको आर्थिक, सामाजिक एवम् बौद्धिक विकास गर्ने,
  • शिक्षा, संस्कृति, विज्ञान, आमसञ्चार तथा सामाजिक क्षेत्रमा अध्ययन अनुसन्धान, तालीम, गोष्ठी, सभा, सम्मेलन आदि गर्ने, गराउने,
  • आफ्नो देशको गौरवमय संस्कृतिको वैभवलाई विश्वका अन्य राष्ट्रहरूमा आफ्नो साधनले भ्याएसम्म परिचित गर्ने, गराउने,
  • युनेस्कोको उद्देश्य, आदर्श एवम् कार्यक्रमहरूको प्रचार प्रसार गरी सर्वसाधारण जनता समक्ष पुर्याउने,\
  • अन्तर्राष्ट्रिय एवम् क्षेत्रीयस्तरमा युनेस्कोबाट सञ्चालित कार्यक्रममा सघाउ पुर्याउने,
  • युनेस्कोको सहयोगमा सञ्चालित राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय विकास आयोजना एवम् कार्यक्रमहरूको कार्यान्वयनमा सहयोग पुर्याउने,
  • प्रत्येक दुइ वर्षमा हुने युनेस्कोको महाधिवेशनमा भाग लिन जाने प्रतिनिधि मण्डललाई आवश्यक सरसल्लाह र निर्देशन दिने,
  • युनेस्कोद्वारा पारित प्रस्तावहरू कार्यान्वयन गर्ने गराउने,
  • युनेस्कोको उच्चतम आदर्श प्राप्तिका लागि समय समयमा सदस्य राष्ट्रहरू बिच भ्रमणको आदान प्रदानबाट अन्तर्राष्ट्रिय समझदारी र आपसी सहयोग बढाउने,
  • अन्तर्राष्ट्रिय समझदारी बढाउने खालका सामाग्रीहरूको अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा आदान प्रदान आदि कार्य गर्ने गराउने,
  • आयोगसँग सम्वद्ध युनेस्को क्लबद्वारा सञ्चालित विभिन्न कार्यक्रमहरूको सुपरिवेक्षण गर्ने गराउने,
  • युनेस्कोका अरू सदस्य राष्ट्रहरूको आयोगसँग सम्पर्क बढाउने र सहकार्य गर्ने,
  • आयोगको महाधिवेशन कम्तीमा वर्षको एक पटक बोलाउने,
  • युनेस्कोको उद्देश्य प्राप्तिका लागि सङ्कल्प प्रस्तावहरू पारित गर्ने ।

युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोगको नीति तथा कार्यक्रम भनेकै युनेस्कोका आदर्शहरूलाई स्थानीयस्तरसम्म पुर्याई शान्ति निर्माण, विकास सुनिश्चित र सम्वृद्धिकालागि समुदायमा आधारित संस्थाहरू समेत परिचालन गरी स्थानीयस्तरसम्म पुर्याउनु हो । यसका लागि पाँच ओटै विषय समितिका क्षेत्रहरूमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु गराउनु हो । त्यसैले सालबसाली रूपमा नेपालका विकासकालागि युनेस्कोका विषय क्षेत्रहरूसँग सम्बन्धित विभिन्न कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्ने गराउने नीति लिएको छ । यस्तै युनेस्को पेरिससँग सम्बन्ध सुदृढ बनाई नेपाललाई प्राप्त हुने सहयोग तथा अवसरमा वृद्धि गर्ने नीति लिएको छ ।

क्र.सं नाम पद
माननीय गोपाल मान श्रेष्ठ
शिक्षा मन्त्री
अध्यक्ष
माननीय शेषनाथ अधिकारी
शिक्षा राज्यमन्त्री
उपाध्यक्ष
श्री शान्तबहादुर श्रेष्ठ
सचिव, शिक्षा मन्त्रालय
महासचिव
उपकुलपति
काठमाण्डौ विश्वविद्यालय
सदस्य
उपकुलपति
लुम्विनी विश्वविद्यालय
सदस्य
प्रतिनिधी
परराष्ट्र मन्त्रालय
सदस्य
प्रतिनिधि
विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय
सदस्य
प्रतिनिधि
संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय
सदस्य
प्रतिनिधि
कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय
सदस्य
१० प्रतिनिधि
अर्थ मन्त्रालय
सदस्य
११ डा. श्रीकृष्ण यादव, पूर्व सदस्य, लोक सेवा आयोग
धोवीघाट, ललितपुर
सदस्य
१२ प्रा. प्रमिला राजभण्डारी
शिक्षाविद्
सदस्य
१३ प्रा. डा. प्रेम नारायण अर्याल
त्रिभुवन विश्वविद्यालय
सदस्य
१४ श्री गणेश शाह, शिक्षाविद्
देवकोटा सडक मध्य बानेश्वर, काठमाण्डौ
सदस्य
१५ प्रा. डा. विनय कुमार कुसियौत
त्रिभुवन विश्वविद्यालय
सदस्य
१६ सह प्रा. डम्वर वीर थापा
अध्यक्ष, युनाइटेड द नेसनस् एसोसियसन अफ नेपाल, काठमाडौं
सदस्य
१७ श्री हरिवंश किराँत
अध्यक्ष, चोमोलोङ्मा युनेस्को क्लब
सदस्य
१८ श्री आनन्दराज त्रिपाठी
पूर्व महासचिव, युनेस्को संघ संस्थाहरुको महासंघ
सदस्य
१९ श्री रमेश खरेल
रौतहट युनेस्को क्लब, रौतहट
सदस्य
२० प्रा. डा. टंकनाथ शर्मा
संयोजक, शिक्षा समिति
सदस्य
२१ श्री सुशील पाण्डेय
सदस्य, शिक्षा समिति
सदस्य
२२ सह प्रा. डा. कृपाराम मेहता
सदस्य, शिक्षा समिति
सदस्य
२३ उप प्रा. तेजनारायण प्रसाद नेपाली
सदस्य, शिक्षा समिति
सदस्य
२४ श्री परवेज अलि सिद्घिकी
सदस्य, शिक्षा समिति
सदस्य
२५ उप. प्रा नविन झा
सदस्य, शिक्षा समिति
सदस्य
२६ श्री चन्द्र कान्त भुसाल
सदस्य सचिव, शिक्षा समिति
सदस्य
२७ प्रा. डा. मोहन विक्रम ज्ञवाली
संयोजक, विज्ञान समिति
सदस्य
२८ सहसचिव, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय
सदस्य, विज्ञान समिति
सदस्य
२९ प्रा. कुञ्जीलाल यादव
सदस्य, विज्ञान समिति
सदस्य
३० सह. प्रा. दुर्गा प्रसाद पाण्डे
सदस्य, विज्ञान समिति
सदस्य
३१ उप. प्रा. शिला सिंह
सदस्य, विज्ञान समिति
सदस्य
३२ उप. प्रा. श्री अखिलेश कुमार सिंह
सदस्य, विज्ञान समिति
सदस्य
३३ श्री रामचन्द्र शर्मा
सदस्य सचिव, विज्ञान समिति
सदस्य
३४ प्रा. डा. बीरेन्द्र पाण्डेय
संयोजक, संस्कृति समिति
सदस्य
३५ डा. रामदयाल राकेश
सदस्य, संस्कृति समिति
सदस्य
३६ सह प्रा. डा. पिताम्वर यादव
सदस्य, संस्कृति समिति
सदस्य
३७ श्री भरतमणी सुवेदी
सहसचिव, संस्कृति, पर्यटन तथा ना. उ. मन्त्रालय
सदस्य, सस्कृति समिति
सदस्य
३८ उप प्रा. निर्मला पोखरेल
सदस्य, सस्कृति समिति
सदस्य
३९ श्री महेश्वर शर्मा
सदस्य, सस्कृति समिति
सदस्य
४० डा. सुरेश सुरस श्रेष्ठ
प्रमुख, विश्व सम्पदा संरक्षण शाखा, पुरातत्व विभाग
सदस्य सचिव, संस्कृति समिति
सदस्य
४१ प्रा. डा. शैलेन्द्र कुमार मिश्र
संयोजक, सामाजिक समिति
सदस्य
४२ प्रा. डा. चिदानन्द पण्डित
सदस्य, सामाजिक समिति
सदस्य
४३ प्रा. डा. सावित्री स्थापित
सदस्य, सामाजिक समिति
सदस्य
४४ श्री शंकर प्रसाद पाठक
सहसचिव, महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालय
सदस्य, सामाजिक समिति
सदस्य
४५ प्रा. डा. देवनारायण यादव
सदस्य, सामाजिक समिति
सदस्य
४६ सिए. कौशलेन्द्र कुमार झा
सदस्य, सामाजिक समिति
सदस्य
४७ श्री भरतराज त्रिपाठी
सदस्य सचिव, सामाजिक समिति
सदस्य
४८ श्री सीताराम अग्रहरी
संयोजक, आमसंचार समिति
सदस्य
४९ महानिर्देशक, सूचना विभाग
सदस्य, आमसंचार समिति
सदस्य
५० श्री महेन्द्र विष्ट
अध्यक्ष, नेपाल पत्रकार महासंघ
सदस्य, आमसंचार समिति
सदस्य
५१ श्री दिनेश कुमार यादव
सदस्य, आमसंचार समिति
सदस्य
५२ श्री मोहन कुमार सिंह
सदस्य, आमसंचार समिति
सदस्य
५३ श्री प्रदीप काप्ले,
सदस्य, आमसंचार समिति
सदस्य
५४ श्री विष्णुराज बेल्वासे
सदस्य सचिव, आमसंचार समिति
सदस्य
५५ श्री मिमकाजी श्रेष्ठ
ए.यस.पी. नेटका राष्ट्रिय संयोजक
सदस्य
५६ श्री विष्णु वहादुर द्धारे
सहायक महासचिव, युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोग
सदस्य